ТУРУКТУУ, ИНКЛЮЗИВДҮҮ ЖАНА РЕЗИЛЬЕНТТҮҮ УРБАНИЗАЦИЯ КОНТЕКСТИНДЕ КЫРГЫЗСТАНДЫН ЧАКАН ЖАНА ОРТО ШААРЛАРЫН МЕЙКИНДИК-АЙМАКТЫК УЮШТУРУУНУН ЖАНА ТРАНСФОРМАЦИЯЛООНУН ТЕОРИЯЛЫК НЕГИЗДЕРИ
- Авторлор
-
-
Автор
-
Автор
-
Автор
-
Автор
-
- Ачкыч сөздөр:
- Array, Array, Array, Array, Array, Array, Array
- Аннотация
-
Макалада заманбап урбанизациянын чакырыктарынын шартында Кыргызстандын
чакан жана орто шаарларын мейкиндикте уюштуруу жана кайра түзүү көйгөйлөрү каралат. Изилдөөнүн актуалдуулугу шаар курууну пландаштыруунун салттуу моделдеринен туруктуу, инклюзивдүү жана адаптивдүү (ыңгайлашуучу) мейкиндик чечимдерине өтүү зарылчылыгы менен шартталган. Изилдөөнүн максаты тышкы таасирлерге туруктуу, инклюзивдүү жана туруктуу урбанизация принциптеринин негизинде шаарларды мейкиндикте уюштуруунун жана трансформациялоонун (өзгөртүп түзүүнүн) теориялык негиздерин иштеп чыгуу болуп саналат. Изилдөөнүн методологиялык негизи шаар куруунун заманбап теорияларын системалык талдоону, эл аралык тажрыйбаны салыштырмалуу талдоону, ошондой эле постсоветтик өлкөлөрдөгү мейкиндикти пландаштыруу практикасын жалпылоону камтыйт. Изилдөөнүн жыйынтыктары мейкиндиктик трансформациянын негизги принциптерин бөлүп көрсөтүүгө мүмкүндүк берет, алардын ичинде: полицентристтик өнүгүү, жерди пайдалануу жана транспорт системаларын интеграциялоо, шаар курулушунун компакттуу формасы жана шаар аймактарын функционалдык диверсификациялоо (ар тараптуу өнүктүрүү). Шаарлардын жеткиликтүүлүгүн арттырууга, экологиялык көрсөткүчтөрүн жакшыртууга жана туруктуулугун бекемдөөгө өзгөчө көңүл бурулат. Изилдөөнүн илимий жаңылыгы шаарларды пландаштырууга болгон глобалдык мамилелерди Кыргызстандын өзгөчө социалдык-экономикалык жана мейкиндик шарттарына ыңгайлаштырууда турат. Сунушталган теориялык жоболор тең салмактуу аймактык өнүгүүгө багытталган шаардык саясатты иштеп чыгууда жана стратегиялык пландаштырууда колдонулушу мүмкүн. - Жүктөөлөр
-
Жүктөө маалыматтары азырынча жеткиликтүү эмес.
- Шилтемелер
-
ADB (Asian Development Bank). (2014). The Kyrgyz Republic: Urban sector assessment, strategy, and road map. Asian Development Bank.
ADB (Asian Development Bank). (2020). Livable cities in Central Asia: Regional approaches to urban development. Asian Development Bank.
Arvin, M. and Poor Ahmad, A. (2021). Theoretical Explanation of Polycentric Compact City Structure to Create a Sustainable Urban form. Geography and Territorial Spatial Arrangement, 11(41), 253-286. doi: 10.22111/gaij.2021.6660
Batty, M. (2013). The New Science of Cities. Cambridge, MA: MIT Press.
Bibri, S. E., Krogstie, J., & Kärrholm, M. (2020). Compact city planning and development: Emerging practices and strategies for achieving the goals of sustainability. Developments in the Built Environment, 4, 100021.
Burgess, E. W. (1925). The growth of the city: An introduction to a research project. In R. E. Park et al. (Eds.), The City. University of Chicago Press.
Calthorpe, Peter (1993). The Next American Metropolis: Ecology, Community, and the American Dream. New York: Princeton Architectural Press. ISBN 9781878271686
Cervero, R., & Kockelman, K. (1997). Travel demand and the 3Ds: Density, diversity, and design. Transportation Research Part D, 2(3), 199–219.
[9] Christaller, W. (1933). Central places in Southern Germany. Prentice Hall.
[10] Clark, J. (2020). Uneven Innovation: The Work of Smart Cities. New York, Columbia University Press. ISBN-978-0231184977. DOI:10.1080/07352166.2020.1820770
Dehghani, A. (2022). Compact development policy and urban resilience. Sustainability, 14(19), 11798.
Diener, A. (2018). The City As Power: Urban Space, Place, and National Identity. Rowman & Littlefield Pub Inc. [9781538118252]
ESG Central Asia. (2023). Improving the efficiency of waste collection and recycling systems in the Kyrgyz Republic – WasteNet.KG (Phase 2): Project report (November 2022 – April 2023). Prepared with support of The Coca-Cola Foundation. Bishkek, Kyrgyz Republic.
Gehl, J. (2010). Cities for People. Washington, DC: Island Press.
Gentile, M., & Sjöberg, Ö. (2010). Spaces of priority: The geography of urban transformation in post-Soviet cities. Annals of the Association of American Geographers, 100(3), 701–720.
[16] Hirt, S. 2015. Planning during Post-socialism. International Encyclopedia of Social and Behavioral Sciences (2nd Edition), Vol. 18, pp. 187–192. London: Elsevier.
Jacobs, J. (1961). The Death and Life of Great American Cities. New York: Random House. pp. 143–151
Jenks, M., Burton, E., & Williams, K. (1996). The Compact City: A Sustainable Urban Form?. London: E & FN Spon.
Khodabandeh, Ali & Shahabi Shahmiri, Mojtaba. (2025). From Theory to Practice: Mapping Polycentricity in Urban and Regional Studies. EJSD. 22. 65-97. 10.5281/zenodo.17514188.
Kreuzberg, E. (2023). Characterizing urban changes in post-Soviet Central Asian cities through urban morphology: A case study of Tashkent, Uzbekistan, and Almaty, Kazakhstan (GIRS-2024-20) [Master's thesis, Wageningen University and Research]. Groen Kennisnet.
Mahanov, K., (2023) Soviet and post-soviet transformations of urban system: case of Kazakhstan from 1979 to 2022. Eurasian research journal, Vol. 5, No. 1, pp. 43-58. ISSN 2519-2442. DOI : https://doi.org/10.53277/2519-2442-2023.1-03
Makhmudova, M., & Tursunov, A. (2018). Urbanization processes in Central Asia: Trends and challenges. E3S Web of Conferences, 33, 01041.
Meijers, E. (2008). Measuring polycentricity and its promises. European Planning Studies, 16(9), pp.1313–1323.
Moreno, C., Allam, Z., Chabaud, D., Gall, C., & Pratlong, F. (2021). Introducing the “15-Minute City”: Sustainability, resilience and place identity in future post-pandemic cities. Smart Cities, 4(1), 93–111.
Pozoukidou, G., & Chatziyiannaki, Z. (2021). 15-Minute City: Decomposing the New Urban Planning Eutopia. Sustainability, 13(2), 928. https://doi.org/10.3390/su13020928
Rahimjonov Sh A. (2025). Urban planning conditions and territorial challenges in kitob city
[Data set]. In Latin American Journal of Education (Vol. 5, Number 06, pp. 249–256). Zenodo. https://doi.org/10.5281/zenodo.17634673
[27] Sandu, A. (2024). The post-socialist cities from Central and Eastern Europe: Between spatial growth and demographic decline. Urban Studies, Volume 61, Issue 5, Pages 821 – 837. https://doi.org/10.1177/00420980231189261
Sergeyeva, A., Dan’Shin, A., Akbar, I., Usmonov A., and Ergashev, A. (2025). Urbanization and Spatial Transformation of Cities in the Bukhara Region in Uzbekistan. Chinese Journal of Urban and Environmental Studies, 13(3): 2550017-1 to 2550017-24.
Sýkora, L. (2015) Cities Under Postsocialism. Editor(s): James D. Wright. International Encyclopedia of the Social & Behavioral Sciences (Second Edition). Elsevier. Pages 605-611.
ISBN 9780080970875. https://doi.org/10.1016/B978-0-08-097086-8.74030-X.
Sýkora, L. and Stanilov, K. (2014). The Challenge of Postsocialist Suburbanization. In Confronting Suburbanization (eds K. Stanilov and L. Sýkora). https://doi.org/10.1002/9781118295861.ch1
Turemuratov, O., Byulegenova, B., Pogodin, S., Onuchko, M., Nurtazina, R. (2024). Urbanization Trends in Central Asian Countries: Aspects of Extensive and Intensive Agglomeration Growth. Public Organization Review, Springer, vol. 24(3), pages 963-986. DOI: 10.1007/s11115-024-00766-0
Tsenkova, S. (2009). Housing reforms and urban restructuring in post-socialist Europe and Central Asia. Urban Research & Practice, 2(1), 29–44.
Tsenkova, S. (2014). Housing policy and urban development in the countries of Central Asia. United Nations Economic Commission for Europe (UNECE)
UNDP. (2025). Urban Resilience in Central Asia: City Risk Profiles United Nations Development Programme. https://www.undp.org/eurasia/publications/urban-resiliencecentral-asia-city-risk-profiles
United Nations. (2017). New Urban Agenda. United Nations Human Settlements Programme
(UN-Habitat). https://habitat3.org/wp-content/uploads/NUA-English.pdf
United Nations, Asian Development Bank, & United Nations Development Programme. (2026). Inclusive urban futures: From inequality to opportunity. United Nations, Asian Development Bank, United Nations Development Programme. https://doi.org/10.22617/SPR260040-2
UN-Habitat. (2019). Kyrgyzstan: National urban policy review. United Nations Human Settlements Programme.
UN-Habitat. (2020). World Cities Report 2020: The Value of Sustainable Urbanization. Nairobi: United Nations.
Wang, M., Zhao, J., Zhang, D. et al. (2025). Assessing urban vitality in high-density cities: a spatial accessibility approach using POI reviews and residential data. Humanit Soc Sci Commun 12, 1119. https://doi.org/10.1057/s41599-025-05459-7
World Bank. (2017). Kyrgyz Republic: Systematic country diagnostic. World Bank.
World Bank. (2021). Urbanization review of Central Asia: From transition to transformation. World Bank.
Ye, Y., Wang, C., Zhang, Y., Wu, K., Wu, Q., & Su, Y. (2018). Low-Carbon Transportation Oriented Urban Spatial Structure: Theory, Model and Case Study. Sustainability, 10(1), 19. https://doi.org/10.3390/su10010019
Омурканова А.К., Усенов С.Дж. Особенности градостроительного проектирования в кыргызстане: международный опыт и отечественные реалии./ Известия КГТУ имени И.Раззакова. - 2023. - №4 (68). -стр.1657 -1665.
Кенешов Т.С., Синьюй Чэнь, Омурканова А.К. Теоретические подходы градостроительному развитию прилегающей территории университета информационных технологий города Гуйлинь/ Известия КГТУ имени И.Раззакова. – 2025 №2 (74). – стр.334 - 339.
Кенешов Т. С., Абдуллаев А.Р. Теоретические основы регулятивных принципов и норм в градостроительной деятельности./ Известия КГТУ имени И.Раззакова. – 2025. №4 (76). – стр. 961 – 966.
Кенешов Т. С., Абдуллаев А.Р., Омурканова А.К. Исследование взаимосвязи регулятивных принципов и правовых норм в градостроительстве Кыргызстана / Известия КГТУ имени И.Раззакова. - 2025. №4 (76). – стр.967 – 973.
- Жүктөөлөр
- Жарыяланган
- 2026-09-18
- Чыгарылыш
- № 2 (78) (2026): И.Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин Жарчысы
- Бөлүм
- АРХИТЕКТУРА ЖАНА КУРУЛУШ
Кантип шилтеме берүү керек
Окшош макалалар
- Роман Шабданбек уулу, КЫРГЫЗСТАНДА 5G: СТРАТЕГИЯЛЫК МААНИСИ ЖАНА ӨНҮГҮҮ КЕЛЕЧЕГИ , И. Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин Жарчысы: № 2 (78) (2026): И.Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин Жарчысы
- А. Сатенов, Т.С. Кенешов, И. Акималиев, А. Омурканова, У. Сасыкеев, БИШКЕК ШААРЫНЫН ПАРКТАРЫН ЖАНА РЕКРЕАЦИЯЛЫК ЗОНАЛАРЫН УЮШТУРУУГА ШААР КУРУУ-ЭКОЛОГИЯЛЫК ФАКТОРЛОРДУН ТААСИРИН ТАЛДОО , И. Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин Жарчысы: № 2 (78) (2026): И.Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин Жарчысы
- А.К. Зарлыков, А.А. Орозбаева, М. Эркин уулу, О.Ш. Шамшиев, К.З. Курманалиев, ДИСКРЕТТИК ТИПТЕГИ (ФРАКТАЛДЫК) РУДАЛАНУУНУН ЫКТЫМАЛДЫКГЕОЛОГИЯЛЫК-ЭКОНОМИКАЛЫК БААЛООСУНА ОБЗОР. ГЕОЛОГИЯНЫН,ГЕОТЕХНОЛОГИЯНЫН ЖАНА ЭКОНОМИКАНЫН ГИПОТЕЗАЛАРЫ , И. Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин Жарчысы: № 2 (78) (2026): И.Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин Жарчысы
- Т.С. Баратова, И.С. Бондарь, КАЗАКСТАНДЫН МЕГАПОЛИСТЕРИНЕ ЖАНА ШААРЛАРЫНА ИНТЕЛЛЕКТУАЛДЫК ТРАНСПОРТ СИСТЕМАЛАРЫН КИРГИЗҮҮ , И. Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин Жарчысы: № 2 (78) (2026): И.Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин Жарчысы
- А.А. Орозбаева, А.К. Зарлыков, К.З. Курманалиев, ДОЛПРАН АЛТЫН КЕНИНДЕГИ ДИСКРЕТТҮҮ ТИПТЕГИ РУДАЛАНУУНУНГИПОТЕЗАСЫ ЖАНА БЕЛГИЛЕРИ , И. Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин Жарчысы: № 2 (78) (2026): И.Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин Жарчысы
- М.Д. Кутуев, Э. Муканбет кызы, КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН АЙМАКТАРЫНЫН КЛИМАТТЫК ӨЗГӨЧӨЛҮКТӨРҮН ЭСКЕ АЛУУ МЕНЕН ИМАРАТТАРДЫН КУРУЛУШ КОНСТРУКЦИЯЛАРЫН ЖЫЛУУЛУК ЭСЕПТӨӨ МЕТОДИКАСЫН ИШТЕП ЧЫГУУ , И. Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин Жарчысы: № 2 (78) (2026): И.Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин Жарчысы
- К. Исаков, А.Ш. Алтыбаев, А.Б. Чопоев, А. Сыдыков, Д. Чылпакбаева, ӨТКӨРҮҮ ЖӨНДӨМДҮҮЛҮГҮН ЖАКШЫРТУУ ҮЧҮН КЕСИЛИШТЕРДЕГИ СВЕТОФОРДУН ИШТЕШИНИН МИКРОМОДЕЛИН ТҮЗҮҮ , И. Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин Жарчысы: № 2 (78) (2026): И.Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин Жарчысы
- Э. К. Абдылдаев, ИШКАНАДА ЗАКАЗДАРДЫ ЭСЕПТӨӨ ҮЧҮН МОБИЛДҮҮ ТИРКЕМЕНИ ИШТЕП ЧЫГУУ , И. Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин Жарчысы: № 2 (78) (2026): И.Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин Жарчысы
- К.С. Непеина, ТОО-КЕН ЖАНА ГЕОЛОГИЯ АДИСТИГИНДЕГИ СТУДЕНТТЕРДИ ОКУТУУДАSEEQUENT АКАДЕМИЯЛЫК ЛИЦЕНЗИЯЛАРЫНЫН ЗАМАНБАПМҮМКҮНЧҮЛҮКТӨРҮ , И. Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин Жарчысы: № 2 (78) (2026): И.Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин Жарчысы
- Г.О. Бекжанова, Г.Ю. Бочарова, А.К. Солпуева, КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН АЗЫРКЫ ШАРТЫНДА КУРУЛУШТУН РЫНОКТУК БААСЫН КАЛЫПТАГАН ТЫШКЫ ФАКТОРЛОР , И. Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин Жарчысы: № 2 (78) (2026): И.Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин Жарчысы
Бул макала үчүн кеңейтилген окшоштук издөөсүн баштоо жасасаңыз болот.
Ошол эле автордун эң көп окулган макалалары
- А. Сатенов, Т.С. Кенешов, И. Акималиев, А. Омурканова, У. Сасыкеев, БИШКЕК ШААРЫНЫН ПАРКТАРЫН ЖАНА РЕКРЕАЦИЯЛЫК ЗОНАЛАРЫН УЮШТУРУУГА ШААР КУРУУ-ЭКОЛОГИЯЛЫК ФАКТОРЛОРДУН ТААСИРИН ТАЛДОО , И. Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин Жарчысы: № 2 (78) (2026): И.Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин Жарчысы