ДИСКРЕТТИК ТИПТЕГИ (ФРАКТАЛДЫК) РУДАЛАНУУНУН ЫКТЫМАЛДЫКГЕОЛОГИЯЛЫК-ЭКОНОМИКАЛЫК БААЛООСУНА ОБЗОР. ГЕОЛОГИЯНЫН,ГЕОТЕХНОЛОГИЯНЫН ЖАНА ЭКОНОМИКАНЫН ГИПОТЕЗАЛАРЫ
- Авторлор
-
-
Автор
-
Автор
-
Автор
-
Автор
-
К.З. Курманалиев
«Геолэкспертпроект» ЖЧКсы
Автор
-
- Ачкыч сөздөр:
- Array, Array, Array, Array, Array, Array, Array, Array
- Аннотация
-
Макалада алтын кендерин геологиялык-экономикалык ыктымалдык баалоонун теориялык жана колдонмо аспектилери рудалануунун дискреттик (фракталдык) тибинин заманбап концепциясынын негизинде каралган. Изилдөөнүн актуалдуулугу бай рудалардын запастарынын түгөнүшү, курамы төмөн жана байытууга татаал кендерди өнөр жайлык өздөштүрүүгө тартуу зарылчылыгы, ошондой эле минералдык-чийки зат ресурстарын пайдалануунун натыйжалуулугун жогорулатуу муктаждыгы менен шартталган. Тамырлуу жана штокверктүү типтеги алтын кендерин талдоонун негизинде рудалануу түзүмүндөгү рудалуу жана рудаланбаган блоктордун мейкиндикте жайгашуу мыйзам ченемдүүлүктөрү бааланган. Джамгыр, Жерүй жана Ширальжин кендеринин өлчөө натыйжалары пайдаланылып, ошондой эле Чаарат, Үңкүрташ, Андаш жана Талдыбулак кендерине гипотетикалык баа берилген. Рудалануунун мозаикалык түзүлүшү рудалуу жана рудаланбаган блоктордун туруктуу катышы менен мүнөздөлөрү аныкталган: тиешелүүлүгүнө жараша 20–40 % жана 60–80 %. Бул мыйзам ченемдүүлүк рудалык дененин уюшулушунун ар кандай иерархиялык деңгээлдеринде сакталат. Масштабы кичирээк дискреттик подсистемаларда пайдалуу компоненттердин курамынын экспоненциалдуу өсүү тенденциясы аныкталып, металлдардын жана рудалык минералдардын концентрациясы 90–99 %га чейин жетери көрсөтүлгөн. Жогорку концентрацияланган рудалык блокторду бөлүп алуу геотехнологиялык процесстердин натыйжалуулугун олуттуу жогорулатууга мүмкүндүк берери далилденген. Рудалануунун фракталдык түзүлүшүн жана пайдалуу компоненттердин дискреттик бөлүштүрүлүшүн эске алган кендерди геологиялык-экономикалык баалоонун ыктымалдык ыкмасы сунушталган. Кендерди өздөштүрүүнүн геотехнологияларын долбоорлоодо рудалануунун үзгүлтүксүз моделинин жана дискреттик моделинин салыштырма талдоосу жүргүзүлгөн. Эсептөөлөрдүн жыйынтыктары рудалык блокторду тандалма өздөштүрүү жана дискреттик (фракталдык) рудалануунун геологиясы, геотехнологиясы жана экономикасы принциптерин киргизүү аркылуу тоо-кен ишканаларынын жалпы рентабелдүүлүгүн бир нече эсеге жогорулатууга мүмкүн экендигин көрсөтөт.
- Жүктөөлөр
-
Жүктөө маалыматтары азырынча жеткиликтүү эмес.
- Шилтемелер
-
1. Swanson M.T. Extensional duplexing in the York Cliffsstrike-slip fault system, southern coastal Maine // J.Struct. Geol. 1990. Vol. 12, N 4. P. 499–512.№ 7. P. 725–735
2. Короновский Н.В., Наймарк А.А. Структурные парагенезы в дискретной геологической среде // Вестн. Моск. ун-та. Сер. 4. Геология. 2013б. № 1. С. 3–10.
3. Назаралиев Б.А., Зарлыков А.К. Структурно-кинематические парагенезисы жильных зон золоторудного месторождения Джамгыр / Известия КГТУ им. И.Раззакова. – 2019. – № 1 (49). – стр.217-233.
4. Макаров П.В. Эволюционнаяа природа блочной организации геометериалов и геосред. Универсалный критерий фрактальной делимости / Геология и геофизика. – 2007. – т.48. – №7 – стр..724-746.
5. Фрактальность блоков рудолокализующих и рудоконтролирующих сдвиговых зон золоторудного месторождения Джамгыр / Д.Н. Ермошкин, Б.А. Назаралиев и др. // Горный журнал. – 2023. – №3.
6. Обоснование использования мозаичной системы целиков в безрудных блоках при отработке жильных месторождений золота /Д.Н. Ермошкин, К.З. Курманалиев и др. // Горная промышленность. – 2023. – №3.
7. Параметры фрактальности, самоподобия рудной системы и слагающих ее подсистем / Б.А. Назаралиев, Н.В. Яровой и др. // Горный журнал. – 2023. – №4.
8. B.E.Hobbs. A.Ord, T.Blenkisop. The spatial distributions of mineralization. Journal of Structural Geology. V.156. 2022. doi.org/10.1016/j.jsg.2022.104529
9. Курленя М.В., Опарин В.Н. Проблемы нелинейной геомеханики // Физ.-техн. пробл. разраб. полез. ископаемых. 2000. № 4. С. 3–26.
10. Кочарян Г.Г. Геомеханика разломов. М.: ГЕОС. 2016. 424
11. Cадовcкий М.А. Еcтеcтвенная куcковатоcть гоpной поpоды // Докл. АН CCCP, 1979, т. 247, № 4, c. 829-831.
12. Пиотровcкий В.В. Иcпользование моpфометpии для изучения pельефа и cтpоения Земли // Земля во Вcеленной. М., Мыcль, 1964. – c. 278-297
13. Павлов А.М. Фрактальные свойства геологической среды как показатель сложности условий эксплуатации золоторудных месторождений / А.М. Павлов // Горный информационно-аналитический бюллетень. – М: Изд-во МГТУ, 2011. – № 6.
14. Снетков В.И. Фрактальный анализ - необходимый элемент геометризации месторождений полезных ископаемых / Известия СО Секции наук о Земле РАЕН. – 2018. - т.41.- №3. - стр.106-118.
15. Turcotte, D.L. Fractals and Chaos in Geology and Geophysics. 1997, Cambridge University
16. Мандельброт Б. Фрактальная геометрия природы. Москва — Ижевск: Институт компьютерных исследований, 2002. 656 с.
17. Балек А.Е., Панжин А.А., Коновалова Ю.П., Мельник Д.Е. Особенности напряженного состояния горного массива Соколовского железорудного месторождения. В кн.: Валиев Н.Г. (ред.) //Инновационные геотехнологии при разработке рудных и нерудных месторождений: сб. докладов 7-й Междунар. науч.-техн. конф., Екатеринбург, 10–11 апреля 2018 г. Екатеринбург: Уральский государственный горный университет; 2018. С. 256–264.
18. Бутаков Л.И., Зайцев Б.М., Казаченко Ю.А., Коваленко В.И., Кокташев А.Ф., Меринов М.А. и др. Технология разработки золоторудных месторождений.// М.: Недра; 1995. 336 с. Режим доступа: https://www.geokniga.org/books/9011
19. Васильев Н.Ю., Мострюков А.О., Петров В.А., Тверитинова Т.Ю., Тверетинов А.Ю. Параметры прямой связи между процессами эндогенного рудообразования и объемного разуплотнения горных пород, контролируемой тектоническими деформациями взбросового типа (по реконструкциям полей напряжений регионального и локального рангов) // Фундаментальные проблемы тектоники и геодинамики. Материалы LII Тектонического совещания. М.: ГИН РАН, 2020. С. 118–124.
20. Pirajno F. Hydrothermal Processes and Mineral Systems. Springer Science. V.1. 2019. c.1250
21. Wyborn L.A.I., Heinrich C.A., Jaques A.L. Australian Proterozoic mineral systems: essential in gredients and mappable criteria // Aus IMM Publication Series 4/94. 1994. P. 109–115
22. Горяинов П.М, Иванюк Г.Ю. Самоорганизация минеральных систем. Москва, ГЕОС.2001.
23. Huang Z., Dai X., Dong L. Buckling failures of reserved thin pillars under the combined action of in plane and lateral hydrostatic compressive forces // Comput. Geotech. – 2017. – V. 87. –P. 128–138. DOI: 10.1016/j.compgeo.2017.02.013.
24. Zhenhao XU, Tengfei Yu. And all. Anomalous patterns of clay minerals in fault zones. Engineering Geology. Volume 325, November 2023, 107279
25. Сендек С.В. Структура запасов металла как следствие генетических особенностей рудообразования // Записки Санкт-Петербургского горного ин-та. - 1993. - Т.137. - С.28-38.
26. Концентрационная совокупность содержаний золота и генетическая классификация руд месторождения Джамгыр /Б.А. Назаралиев, Н.Н. Ермошкин и др. // Известия КГТУ имени И.Раззакова. -2023. - №3(67) – стр.1343-1353.
27. Сендек С.В., Чернышев К.Е. Теоретические обоснования анализа распределений концентраций золота в рудах гидротермальных месторождений // Записки СанктПетербургского горного ин-та. - 2015. - Т.212. - С.30-39.
28. Канцель А.В. Функция распределения металла в рудах как генетическая характеристика процесса рудообразования // Изв. АН СССР. Сер. геол. - 1988. - № 10. - С.18- 30.
29. Горная отрасль в Кыргызской Республике, состояние и проблемы /С.Н. Рахматов, Т.Ш. Пазылов и др. / Известия КГТУ имени И.Раззакова. – 2024. –№1(69) – стр.61–70.
30. Морфо-структурная зональность элементарных фрагментов рудных тел месторождения Джамгыр / Б.А.Назаралиев, Н.Н.Ермошкин и др./ Известия КГТУ имени И.Раззакова. – 2023. №2 (66). – стр.898 – 909.
31. Геолого-структурная зональность и жилообразование месторождения Джамгыр./. Б.А.Назаралиев, А.К. Зарлыков и др./ Известия КГТУ имени И.Раззакова. – 2023. №2 (66). – стр.910 – 922.
- Жүктөөлөр
- Жарыяланган
- 2026-09-18
- Чыгарылыш
- № 2 (78) (2026): И.Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин Жарчысы
- Бөлүм
- ТОО-КЕН ИШТЕРИ
Кантип шилтеме берүү керек
Окшош макалалар
- А.А. Орозбаева, А.К. Зарлыков, К.З. Курманалиев, ДОЛПРАН АЛТЫН КЕНИНДЕГИ ДИСКРЕТТҮҮ ТИПТЕГИ РУДАЛАНУУНУНГИПОТЕЗАСЫ ЖАНА БЕЛГИЛЕРИ , И. Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин Жарчысы: № 2 (78) (2026): И.Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин Жарчысы
- Э. А. Ким, ЭСЕПТИК ГЕОМЕХАНИКАЛЫК МОДЕЛЬ ТҮЗҮҮ ҮЧҮН ТОПУРАКТАРДЫ СХЕМАЛАШТЫРУУ НЕГИЗДЕРИ , И. Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин Жарчысы: № 2 (78) (2026): И.Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин Жарчысы
- А. Омурканова, Т.С. Кенешов, Э. Аширалиева, Г. гембердиева, ТУРУКТУУ, ИНКЛЮЗИВДҮҮ ЖАНА РЕЗИЛЬЕНТТҮҮ УРБАНИЗАЦИЯ КОНТЕКСТИНДЕ КЫРГЫЗСТАНДЫН ЧАКАН ЖАНА ОРТО ШААРЛАРЫН МЕЙКИНДИК-АЙМАКТЫК УЮШТУРУУНУН ЖАНА ТРАНСФОРМАЦИЯЛООНУН ТЕОРИЯЛЫК НЕГИЗДЕРИ , И. Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин Жарчысы: № 2 (78) (2026): И.Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин Жарчысы
- А. С. Бапиев, М.Ш. Толобаев, ЖАҢЫ КОРКУНУЧТАР ЖАНА ЭЛ АРАЛЫК КООПСУЗДУК СИСТЕМАСЫ , И. Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин Жарчысы: № 2 (78) (2026): И.Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин Жарчысы
- Роман Шабданбек уулу, КЫРГЫЗСТАНДА 5G: СТРАТЕГИЯЛЫК МААНИСИ ЖАНА ӨНҮГҮҮ КЕЛЕЧЕГИ , И. Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин Жарчысы: № 2 (78) (2026): И.Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин Жарчысы
- К.С. Непеина, ТОО-КЕН ЖАНА ГЕОЛОГИЯ АДИСТИГИНДЕГИ СТУДЕНТТЕРДИ ОКУТУУДАSEEQUENT АКАДЕМИЯЛЫК ЛИЦЕНЗИЯЛАРЫНЫН ЗАМАНБАПМҮМКҮНЧҮЛҮКТӨРҮ , И. Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин Жарчысы: № 2 (78) (2026): И.Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин Жарчысы
- К.Т. Тажибаев, М.С. Акматалиева, ТОО ТЕК МАССИВИНИН ТҮЗҮМДҮК БОШОҢДОО КОЭФФИЦИЕНТИН АНЫКТООНУН ЖЫЙЫНТЫКТАРЫ , И. Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин Жарчысы: № 2 (78) (2026): И.Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин Жарчысы
- К. Исаков, А.Ш. Алтыбаев, А.Б. Чопоев, А. Сыдыков, Д. Чылпакбаева, ӨТКӨРҮҮ ЖӨНДӨМДҮҮЛҮГҮН ЖАКШЫРТУУ ҮЧҮН КЕСИЛИШТЕРДЕГИ СВЕТОФОРДУН ИШТЕШИНИН МИКРОМОДЕЛИН ТҮЗҮҮ , И. Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин Жарчысы: № 2 (78) (2026): И.Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин Жарчысы
- А. Сатенов, Т.С. Кенешов, И. Акималиев, А. Омурканова, У. Сасыкеев, БИШКЕК ШААРЫНЫН ПАРКТАРЫН ЖАНА РЕКРЕАЦИЯЛЫК ЗОНАЛАРЫН УЮШТУРУУГА ШААР КУРУУ-ЭКОЛОГИЯЛЫК ФАКТОРЛОРДУН ТААСИРИН ТАЛДОО , И. Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин Жарчысы: № 2 (78) (2026): И.Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин Жарчысы
- Г.О. Бекжанова, Г.Ю. Бочарова, А.К. Солпуева, КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН АЗЫРКЫ ШАРТЫНДА КУРУЛУШТУН РЫНОКТУК БААСЫН КАЛЫПТАГАН ТЫШКЫ ФАКТОРЛОР , И. Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин Жарчысы: № 2 (78) (2026): И.Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин Жарчысы
Бул макала үчүн кеңейтилген окшоштук издөөсүн баштоо жасасаңыз болот.
Ошол эле автордун эң көп окулган макалалары
- А.А. Орозбаева, А.К. Зарлыков, К.З. Курманалиев, ДОЛПРАН АЛТЫН КЕНИНДЕГИ ДИСКРЕТТҮҮ ТИПТЕГИ РУДАЛАНУУНУНГИПОТЕЗАСЫ ЖАНА БЕЛГИЛЕРИ , И. Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин Жарчысы: № 2 (78) (2026): И.Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин Жарчысы