БИШКЕК ШААРЫНЫН ПАРКТАРЫН ЖАНА РЕКРЕАЦИЯЛЫК ЗОНАЛАРЫН УЮШТУРУУГА ШААР КУРУУ-ЭКОЛОГИЯЛЫК ФАКТОРЛОРДУН ТААСИРИН ТАЛДОО
- Авторлор
-
-
Автор
-
Автор
-
Автор
-
Автор
-
Автор
-
- Ачкыч сөздөр:
- Array, Array, Array, Array, Array, Array
- Аннотация
-
Бул теманын актуалдуулугу урбанизация деңгээли, тыгыз өнүгүү, глобалдык жана жергиликтүү климаттын өзгөрүшү, ошондой эле айлана-чөйрөнүн булганышынын көбөйүшү жана Кыргыз Республикасынын борборундагы табигый ландшафттардын деградациясы менен аныкталат. Бул изилдөөнүн максаты - объективдүү чындыктарды аныктоо жана шаар куруу жана экологиялык факторлордун Бишкектин жана анын шаар четиндеги эс алуу аймактарынын "жашыл алкагынын" туруктуу иштешине жана келечектеги өнүгүшүнө тийгизген таасирин түшүнүү. Бул максатта тарыхый ретроспективдүү анализ, фактордук декомпозиция, эволюциялык өнүгүү жана мейкиндикубакыттык ГИС анализи ыкмалары колдонулган. Макалада шаар куруу жана Бишкектин парк жана эс алуу аймактары системасынын иштешин жана өнүгүшүн аныктоочу экологиялык факторлорду комплекстүү талдоонун жыйынтыктары келтирилген. Мейкиндик-убакыттык ГИС анализин, тарыхый ретроспективдүү салыштырууну жана сапаттык фактордук декомпозиция ыкмаларын колдонуу бизге шаардын өнүгүшүнүн үч тарыхый мезгилинде жашыл мейкиндиктердин эволюциясын байкоого мүмкүндүк берди: революцияга чейинки (туулган), советтик (пландуу өнүгүү) жана заманбап тарых (инфраструктуранын фрагментациясы). Изилдөөдө башаламан урбанизация процесстеринин, климаттык тенденциялардын (мисалы, кургакчылык жана жылуулук аралынын эффектиси), инвестициялык саясаттын жана улуттук мыйзам чыгаруу базасынын шаардык жашыл инфраструктураны түзүүгө өз ара таасири кеңири каралат. Шаардын борбордук райондору менен четки турак жай аймактарынын ортосундагы жашыл мейкиндиктерди камсыз кылуудагы айырмачылыктар аныкталат. Алынган маалыматтардын негизинде бирдиктүү жашыл алкакты түзүү боюнча концептуалдык мамилелер жана инновациялык сунуштар сунушталат, анын ичинде туруктуу ландшафттык комплекстерди киргизүү, жергиликтүү кургакчылыкка туруктуу түрлөрдү колдонуу менен ксероландшафттык дизайнга өтүү, тик жана чатырдагы жашылдандырууларды өнүктүрүү жана жашыл мейкиндиктерди мониторинг жүргүзүү жана башкаруу үчүн санариптик технологияларды (электрондук карталар) колдонуу. Авторлор түзүлгөн тарыхый парктарды калыбына келтирүү жана жаңыдан өнүккөн аймактарда жаңы эс алуу зоналарын түзүү боюнча конкреттүү сунуштарды иштеп чыгышкан, анын ичинде шаардык инфраструктуранын туруктуу иштешин камсыз кылуу үчүн өкмөт менен жарандык коомдун ортосундагы кызматташтыкты күчөтүү. Авторлор тургундардын жашоо сапатын жана борбордун жана Бишкек агломерациясынын экологиялык коопсуздугун жакшыртуу үчүн зарыл шарт катары биологиялык ар түрдүүлүктү сактоо принциптерин жана жашыл мейкиндиктерди долбоорлоого социалдык жактан инклюзивдүү мамилени ишке ашыруу зарылдыгын негиздешет.
- Жүктөөлөр
-
Жүктөө маалыматтары азырынча жеткиликтүү эмес.
- Шилтемелер
-
[1] Abdygulova, I. B., Alymbaev, A. S., Kurmanova, A. R., Akmatov, I. M., & Kasymova, R. O. (2023). Socio-spatial conditions of the modern urban habitat of Bishkek residents. Nauchnoye Obozreniye. Meditsinskiye Nauki, 4, 5-9. https://doi.org/10.17513/srms.1347
[2] Bald Bishkek. How and why the capital continues to lose green areas. (2022). https://24.kg/obschestvo/244237_lyisyiy_bishkek_kak_inbsppochemu_stolitsa_prodoljaet_ter yat_zelenyie_zonyi/
[3] Bishkek City Kenesh. (2009). On approval of the Regulation “On the procedure for demolition and transplantation of green spaces and irrigation owned by the municipality of Bishkek...”]. Resolution No. 78 dated June 30, 2009. Ministry of Justice of the Kyrgyz Republic. Retrieved from http://cbd.minjust.gov.kg/act/view/ru-ru/24857
[4] Dubino, A.M. (2025). International experience in integrating blue-green infrastructure into urban planning documentation. Architecture and Modern Information Technologies, (3 (72)), 275-292. doi: 10.24412/1998-4839-2025-3-275-292. Retrieved from https://cyberleninka.ru/article/n/zarubezhnyy-opyt-vklyucheniya-vodno-zelenogo-karkasa-vgradostroitelnuyu-dokumentatsiyu
[5] Dubino, A.M. (2025). A multilevel approach to planning an urban blue-green framework using water-saving technologies. Architecture and Modern Information Technologies, (2 (71)), 232-248. doi: 10.24412/1998-4839-2025-2-232-248 Retrieved from https://cyberleninka.ru/article/n/mnogourovnevyy-podhod-k-formirovaniyu-vodno-zelenogokarkasa-goroda-s-primeneniem-vodosberegayuschih-tehnologiy
[6] Dzushupov, K. O., Buban, J. M. A., Aidaraliev, A. A., Ahmadi, A., Chahal, P., Ibrahim, M., Lin, X., & Kouwenhoven, M. B. N. (2022). Air pollution in Bishkek, Kyrgyzstan: Driving factors and state response. Public Health Challenges, 1(4), e22. https://doi.org/10.1002/puh2.22
[7] EBRD Green Cities. (2024). Green city action plan for Bishkek. EBRD Green Cities Report. Retrieved from https://ebrdgreencities.com
[8] Every tree in Bishkek will receive an online medical card. (2023). Retrieved from https://centralasia.news
[9] Fedorova, V. S. (2023). Environmental prospects for the development of urban parks. Ecological Bulletin of Donbass.
[10] Government of the Kyrgyz Republic. (2006). On the Master Plan of the city of Bishkek for the period up to 2025]. Resolution No. 805 dated November 21, 2006. Ministry of Justice of the Kyrgyz Republic. Retrieved from http://cbd.minjust.gov.kg/act/view/ru-ru/57955
[11] Gribanova N.V., Schkolnikova I.G. (2022). Formation of the system of public river spaces as a tool of development of the water-green framework of the city of Perm. Saint Petersburg State University of Architecture and Civil Engineering JEL classification: L61, L74, R53. Retrieved from https://cyberleninka.ru/article/n/formirovanie-sistemy-obschestvennyhprirechnyh-prostranstv-kak-instrument-razvitiya-vodno-zelenogo-karkasa-goroda-perm
[12] Ibraev, M. E., & Keneshov, T. S. (2020). Social and urban research of five residential areas of private house building in Bishkek. Scientific Research in the Kyrgyz Republic, 4, 24-36.
[13] Isaev, E., Ajikeev, B., Shamyrkanov, U., Kalnur, K., Maisalbek, K., & Sidle, R. C. (2022). Impact of climate change and air pollution forecasting using machine learning techniques in Bishkek. Aerosol and Air Quality Research, 22, 210336. https://doi.org/10.4209/aaqr.210336
[14] Jin, H., & Kozlova, V. V. (2021). Urban planning ecology and development trends of urban. News of Universities. Investments. Construction. Real Estate.
[15] Kabanova, S. A., Danchenko, M. A., & Rakhimzhanov, A. N. (2017). The creation of green zone of Astana city: History, current state and prospects. Forestry Engineering Journal, 7(2), 16–22.
[16] Kaktus Media. (2025). Football fields will be built in the Botanical Garden. Retrieved from https://kaktus.media/doc/538483_v_botsady_postroiat_fytbolnye_polia.html
[17] Koshueva, Z., & Zhumabaeva, A. (2024). Environmental problems of modern cities under conditions of intensive urbanization. E3S Web of Conferences, 467, 06003. https://doi.org/10.1051/e3sconf/202446706003
[18] Law of the Kyrgyz Republic. (1999). Ob okhrane okruzhayushchey sredy [On Environmental Protection]. Law No. 53 dated June 16, 1999. Ministry of Justice of the Kyrgyz Republic. Retrieved from http://cbd.minjust.gov.kg/act/view/ru-ru/218
[19] Momosheva, G. (2024). Prospects for greening urban areas in Kyrgyzstan. E3S Web of Conferences, 467, 06002. https://doi.org/10.1051/e3sconf/202446706002
[20] Nasirdinova, A. M., & Azizbek kyzy, A. (2022). Recommendations for the implementation of the principles of eco-cities in the urban areas of Bishkek. Annali d’Italia, 33, 3-9. https://doi.org/10.5281/zenodo.6907568
[21] Nasyrov, A. T., Litvinov, V. P., Volkov, I. V., Fudashkin, V. A. (2026). Water resourses management in Central Asia: lessons from history and real prospects. Power. 2026. No. 1. Retrieved from https://cyberleninka.ru/article/n/upravlenie-vodnymi-resursami-tsentralnoyazii-uroki-istorii-i-realnye-perspektivy
[22] Niiazalieva, K. N., Kydykbaeva, A. K., Nazarbekova, E. U., Assylbayev, A. B., & Yessimova, Sh. A. (2023). Dynamics of development of urban housing stock and urban population. E3S Web of Conferences, 403, 01001. https://doi.org/10.1051/e3sconf/202340301001
[23] Omurakunova, G., Bao, A., Xu, W., Duulatov, E., Jiang, L., Cai, P., Abdullaev, F., Nzabarinda, V., Durdiev, K., & Baiseitova, M. (2020). Expansion of impervious surfaces and their driving forces in highly urbanized cities in Kyrgyzstan. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(1), 362. https://doi.org/10.3390/ijerph17010362
[24] Ormukov, C., Dyldaev, M., Chymyrov, A., Beishenkulova, M., & Gulkaiyr, T. (2023). GIS based analysis of land use dynamics in Bishkek. International Journal of Geoinformatics, 19(11), 62-71. https://doi.org/10.52939/ijg.v19i11.2927
[25] Prokopenko V. V. (2023) Basic methods for assessing the green framework of the largest city // Bulletin of the Volgograd State University of Architecture and Civil Engineering. Series: Construction and Architecture. 2023. Issue 5(93). P. 155-167. Retrieved from https://vgasu.ru/nauka/zhurnaly/vestnik-volggasu/arkhiv-vypuskov/2023-5/16/
[26] Sabyrbekov, R., Dallimer, M., & Navrud, S. (2020). Nature affinity and willingness to pay for urban green spaces in a developing country. Landscape and Urban Planning, 194, 103700. https://doi.org/10.1016/j.landurbplan.2019.103700
[27] Sadriddin, Z., Mekuria, R., & Isaev, R. (2023). A comparative study of the analysis of PM2.5 sources in Kyrgyzstan with 31 selected countries. Retrieved from https://www.researchgate.net/publication/371582189
[28] Sustainable forest management for cities: The “green belt” of Astana city (2018). Retrieved from https://unece.org/DAM/RCM_Website/Case_study_SDG_15_1_Kazakhstan.pdf
[29] Trusova, M. A, Smolina, O. O. (2025). Landscape and recreational framework of the city: definition and significance. Vestnik Tomskogo gosudarstvennogo arkhi-tekturno-stroitel'nogo universiteta - Journal of Construction and Architecture. 2025; 27 (3): 180-192. DOI: 10.31675/1607-1859-2025-27-3-180-192. EDN: UCFEVY. Retrieved from https://cyberleninka.ru/article/n/landshaftno-rekreatsionnyy-karkas-goroda-opredelenie-rolznachenie
[30] Золотов А.Д., Кенешов Т.С. Основные градостроительные предпосылки формирования образовательных центров г. Бишкек / Известия КГТУ имени И.Раззакова. 2025. - №3(73). - стр 38 –44.
[31] Кенешов Т. С., Усенов С. Д., Дайирбеков Д. Э. Основные подходы и принципы благоустройства набережных рек в городах Сеул и Бишкек / Известия КГТУ имени И. Раззакова. – 2025. – №2(74). - стр. 300 – 306.
- Жүктөөлөр
- Жарыяланган
- 2026-09-18
- Чыгарылыш
- № 2 (78) (2026): И.Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин Жарчысы
- Бөлүм
- АРХИТЕКТУРА ЖАНА КУРУЛУШ
Кантип шилтеме берүү керек
Окшош макалалар
- А. Омурканова, Т.С. Кенешов, Э. Аширалиева, Г. гембердиева, ТУРУКТУУ, ИНКЛЮЗИВДҮҮ ЖАНА РЕЗИЛЬЕНТТҮҮ УРБАНИЗАЦИЯ КОНТЕКСТИНДЕ КЫРГЫЗСТАНДЫН ЧАКАН ЖАНА ОРТО ШААРЛАРЫН МЕЙКИНДИК-АЙМАКТЫК УЮШТУРУУНУН ЖАНА ТРАНСФОРМАЦИЯЛООНУН ТЕОРИЯЛЫК НЕГИЗДЕРИ , И. Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин Жарчысы: № 2 (78) (2026): И.Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин Жарчысы
- М.Д. Кутуев, Э. Муканбет кызы, КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН АЙМАКТАРЫНЫН КЛИМАТТЫК ӨЗГӨЧӨЛҮКТӨРҮН ЭСКЕ АЛУУ МЕНЕН ИМАРАТТАРДЫН КУРУЛУШ КОНСТРУКЦИЯЛАРЫН ЖЫЛУУЛУК ЭСЕПТӨӨ МЕТОДИКАСЫН ИШТЕП ЧЫГУУ , И. Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин Жарчысы: № 2 (78) (2026): И.Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин Жарчысы
- Роман Шабданбек уулу, КЫРГЫЗСТАНДА 5G: СТРАТЕГИЯЛЫК МААНИСИ ЖАНА ӨНҮГҮҮ КЕЛЕЧЕГИ , И. Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин Жарчысы: № 2 (78) (2026): И.Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин Жарчысы
- А.Ш. Рысбеков, А.Ш. Алтыбаев, М. Асанбеков, А. Айдарбек уулу, Д. Кудайбергенова, ТРАНСПОРТ КӨЙГӨЙҮ , И. Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин Жарчысы: № 2 (78) (2026): И.Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин Жарчысы
- Э. Муканбет кызы, Б.Н. Айткулов, Э. Сейиткерим у., ЗАМАНБАП МАТЕРИАЛДАР МЕНЕН КУРУЛУШ КОНСТРУКЦИЯЛАРЫНКҮЧӨТҮҮДӨ ТЕХНИКАЛЫК КӨЗӨМӨЛ , И. Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин Жарчысы: № 2 (78) (2026): И.Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин Жарчысы
- Г.О. Бекжанова, Г.Ю. Бочарова, А.К. Солпуева, КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН АЗЫРКЫ ШАРТЫНДА КУРУЛУШТУН РЫНОКТУК БААСЫН КАЛЫПТАГАН ТЫШКЫ ФАКТОРЛОР , И. Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин Жарчысы: № 2 (78) (2026): И.Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин Жарчысы
- А.К. Зарлыков, А.А. Орозбаева, М. Эркин уулу, О.Ш. Шамшиев, К.З. Курманалиев, ДИСКРЕТТИК ТИПТЕГИ (ФРАКТАЛДЫК) РУДАЛАНУУНУН ЫКТЫМАЛДЫКГЕОЛОГИЯЛЫК-ЭКОНОМИКАЛЫК БААЛООСУНА ОБЗОР. ГЕОЛОГИЯНЫН,ГЕОТЕХНОЛОГИЯНЫН ЖАНА ЭКОНОМИКАНЫН ГИПОТЕЗАЛАРЫ , И. Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин Жарчысы: № 2 (78) (2026): И.Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин Жарчысы
- А.Ш. Алтыбаев, К. Исаков, А.О. Мырзалиева, А. М. Осмонканов, А. Ойозбекова, КЕСИЛИШТЕРДЕ СОЛ БУРУЛУШТАРДЫ ЖОК КЫЛУУНУН НАТЫЙЖАЛУУЛУГУ , И. Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин Жарчысы: № 2 (78) (2026): И.Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин Жарчысы
- А.А. Орозбаева, А.К. Зарлыков, К.З. Курманалиев, ДОЛПРАН АЛТЫН КЕНИНДЕГИ ДИСКРЕТТҮҮ ТИПТЕГИ РУДАЛАНУУНУНГИПОТЕЗАСЫ ЖАНА БЕЛГИЛЕРИ , И. Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин Жарчысы: № 2 (78) (2026): И.Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин Жарчысы
- С. Н. Каткова, ПРОГРАММИСТ СТУДЕНТТЕРДИН КЕСИПТИК КОМПЕТЕНТТҮҮЛҮГҮН ЖОГОРУЛАТУУДА ОКУТУУЧУ МЕНЕН ЖАСАЛМА ИНТЕЛЛЕКТИНИН БИРГЕЛЕШКЕН ИШИНЕ АНАЛИЗ , И. Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин Жарчысы: № 2 (78) (2026): И.Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин Жарчысы
Бул макала үчүн кеңейтилген окшоштук издөөсүн баштоо жасасаңыз болот.
Ошол эле автордун эң көп окулган макалалары
- А. Омурканова, Т.С. Кенешов, Э. Аширалиева, Г. гембердиева, ТУРУКТУУ, ИНКЛЮЗИВДҮҮ ЖАНА РЕЗИЛЬЕНТТҮҮ УРБАНИЗАЦИЯ КОНТЕКСТИНДЕ КЫРГЫЗСТАНДЫН ЧАКАН ЖАНА ОРТО ШААРЛАРЫН МЕЙКИНДИК-АЙМАКТЫК УЮШТУРУУНУН ЖАНА ТРАНСФОРМАЦИЯЛООНУН ТЕОРИЯЛЫК НЕГИЗДЕРИ , И. Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин Жарчысы: № 2 (78) (2026): И.Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин Жарчысы